Een deel van het antwoord ligt voor de hand. De beelden uit Nepal zijn aangrijpend en onvoorstelbaar. Ze branden zich op ons netvlies. Bovendien roept Nepal bij veel mensen herkenning op: de Himalaya, verre reizen, bergbeklimmers.
Zuid-Sudan heeft die herkenbaarheid niet. Geen schokkend moment dat de wereld stilzet. Alleen de dagelijkse werkelijkheid van oorlog, honger en onzekerheid.
Nepal krijgt een enorme respons terwijl de campagne voor Zuid-Sudan ondersneeuwt.
Niet alleen media, ook hulporganisaties bewegen zich binnen dezelfde aandachtseconomie. Wij weten dat een zichtbare ramp vaak meer betrokkenheid oproept dan een crisis die al jaren voortduurt. Ook nu weer: Nepal krijgt een enorme respons terwijl de campagne voor Zuid-Sudan ondersneeuwt.
Dat komt niet door onverschilligheid, maar omdat mensen reageren op wat ze zien.
Dat is wat deze kwestie zo ongemakkelijk maakt. De vraag is niet of aandacht eerlijk verdeeld moet worden. Nieuws is geen boekhouding van menselijk leed. De ene gebeurtenis grijpt ons nu eenmaal sterker aan dan de andere en geen enkele redactie kan alle nood in de wereld dezelfde plaats geven.
Toch heeft aandacht gevolgen. Waar camera’s verschijnen, ontstaat betrokkenheid. Waar verhalen worden verteld, groeit medeleven. Aandacht leidt tot donaties, gebed, politieke druk en concrete hulp. En dus is het niet vreemd dat hulporganisaties, media en publiek allemaal zoeken naar verhalen die raken.
Maar wat gebeurt er met het leed dat buiten beeld blijft? Niet omdat het minder groot maar omdat het minder zichtbaar is? De Vergeten Lijst is geen pleidooi voor een eerlijk verdeelde voorpagina. Het is een uitnodiging om af en toe op te kijken van de schijnwerper en te kijken naar wat daarbuiten ligt.
Geen camera’s voor haar hutje
Nepal verdient alle aandacht die het nu krijgt. De beelden zijn hartverscheurend en de nood is enorm. Maar ondertussen staat ergens in Zuid-Soedan een moeder voor een keuze die niemand zou mogen maken: blijven in een vluchtelingenkamp waar het voedsel opraakt, of terugkeren naar een gebied waar geweld dreigt.
Het NOS Journaal zal niet openen met haar verhaal. Er zullen geen camera’s voor haar hutje staan en haar schreeuw om hulp haalt de voorpagina’s niet. Maar haar leed is er niet minder om.
Misschien is dat uiteindelijk de vraag die ik overhoud. Niet of we ons laten raken door wat we zien. Maar of we ons ook kunnen laten raken door wat we niet zien.
Oorspronkelijke publicatie: Nederlands Dagblad
