Een vrouw in Zuid-Sudan bewatert haar akker

Wat is El Niño en wat doet ZOA?

El Niño bedreigt kwetsbare gemeenschappen met droogte, mislukte oogsten, veesterfte en overstromingen. Miljoenen mensen in landen als Zuid-Sudan, Uganda en Sudan dreigen hierdoor geraakt te worden. Maar wat is El Niño? En hoe werkt ZOA samen met gemeenschappen om honger en humanitaire crises te voorkomen?

Doneer nu

25 August 2026

Wat is El Niño?

El Niño is een natuurlijk weerfenomeen. Het ontstaat in de Stille Oceaan, rond de evenaar. Normaal gesproken waait warm water daar richting Azië en Australië. Tijdens El Niño verandert dat patroon. Het zeewater in het centrale en oostelijke deel van de Stille Oceaan wordt warmer dan normaal.

Daardoor verandert ook het weer op veel plekken in de wereld. Sommige gebieden krijgen te maken met droogte en hitte. Op andere plekken valt juist veel meer regen dan normaal. Ook de kans op overstromingen en mislukte oogsten kan toenemen. El Niño komt gemiddeld eens in de paar jaar voor. Hoe sterk de gevolgen zijn, verschilt per keer en per regio.

Wat zijn de gevolgen van El Niño?

De gevolgen van El Niño kunnen groot zijn. Door veranderende regenpatronen valt er in sommige gebieden maandenlang te weinig regen. In andere gebieden valt juist in korte tijd veel te veel water. Dat raakt het dagelijks leven van mensen. Boeren zien hun oogst mislukken. Vee sterft door gebrek aan water en gras. Waterbronnen drogen op of raken vervuild door overstromingen. Ook kunnen ziektes zich sneller verspreiden als mensen geen schoon drinkwater hebben.

Droogte in Ethiopie in 2022. Door El Niño zullen grote delen van de hoorn van Afrika met droogte te maken krijgen.

Vooral mensen die afhankelijk zijn van landbouw en veeteelt lopen risico. Als de regen uitblijft, hebben zij vaak geen alternatief inkomen. En als er daarna juist hevige regen valt, kan de toch al kwetsbare oogst alsnog wegspoelen.

ZOA-medewerker Henry Bos ziet dat ook in Uganda. “In het noorden van Uganda is het momenteel extreem droog. De regens zijn de afgelopen drie maanden uitgebleven. Honderdduizenden mensen worden getroffen nu de oogsten mislukken op de velden.”

El Niño 2026: wat zijn de verwachtingen?

De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) verwacht dat El Niño in 2026 een grote invloed heeft op wereldwijde weerpatronen. De kans op hogere temperaturen neemt toe. Ook kunnen regenpatronen sterk veranderen. In delen van Afrika kan dat grote gevolgen hebben. In sommige gebieden is het nu al erg droog. Tegelijk wordt later in het jaar op andere plekken juist meer regen verwacht. Dat klinkt misschien positief, maar veel regen in korte tijd kan ook gevaarlijk zijn. Zeker als de bodem is uitgedroogd en water moeilijk kan wegzakken.

Dan kunnen overstromingen ontstaan. Wegen raken onbegaanbaar, oogsten spoelen weg en mensen moeten soms hun huis verlaten. Ook neemt het risico op ziektes toe als waterbronnen vervuild raken.

Lees over Regina, die haar oogst zag wegspoelen

Super El Niño: wat betekent dat?

In de media wordt soms gesproken over een Super El Niño. Daarmee bedoelen mensen meestal een zeer sterke El Niño. Het is geen officiële term die overal op dezelfde manier wordt gebruikt. Belangrijker dan de naam is wat er gebeurt. Een sterke El Niño kan leiden tot extreem weer, zoals hitte, droogte, zware regen en overstromingen. Daardoor kan ook de voedselzekerheid onder druk komen te staan.

Een Ethiopische vrouw ploegt het droge veld.

Het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties waarschuwt dat El Niño miljoenen mensen extra in acute voedselonzekerheid kan brengen. Dat betekent dat mensen niet zeker weten of zij vandaag of morgen genoeg te eten hebben.

Welke landen lopen risico door El Niño?

El Niño raakt niet elk land op dezelfde manier. De gevolgen verschillen per regio en per seizoen. In sommige landen is vooral droogte een probleem. In andere landen neemt de kans op hevige regen en overstromingen toe.

Voor ZOA zijn vooral de gevolgen in kwetsbare gebieden belangrijk. Denk aan landen waar mensen al te maken hebben met conflict, armoede, honger of gedwongen vlucht. In landen als Zuid-Sudan, Uganda en Sudan zijn veel mensen afhankelijk van regen voor hun oogst, vee en drinkwater.

Wat doet ZOA om mensen te helpen?

ZOA wil niet wachten tot de nood het grootst is. Daarom kijken onze teams waar de risico’s het hoogst zijn. Welke gebieden krijgen mogelijk te maken met droogte? Waar is kans op overstromingen? En welke gemeenschappen zijn het meest kwetsbaar?

Daarna bekijken we samen met lokale gemeenschappen wat nodig is. Dat kan per gebied verschillen. Soms gaat het om betere toegang tot water. Soms om landbouwtraining, zaaigoed dat beter bestand is tegen droogte of veel regen, of hulp om vee gezond te houden.

Ook voorbereiding op overstromingen is belangrijk. In sommige gebieden helpt ZOA bijvoorbeeld bij waterbeheer of het versterken van dijken. Op andere plekken delen we vroegtijdige waarschuwingen, zodat mensen weten wat zij kunnen verwachten en zich beter kunnen voorbereiden.

Henry: “ZOA wil niet wachten tot honger op grote schaal toeslaat. Onze teams onderzoeken welke projectgebieden het grootste risico lopen. Samen met gemeenschappen brengen we in kaart wat zij nodig hebben om met de impact van El Niño om te gaan.”